Uwagi dla prowadzących formację

UWAGI DLA PROWADZĄCYCH FORMACJĘ

Pierwszy rok „formacji wprowadzającej” dla członków służby liturgicznej obejmuje rekolekcje wakacyjne oraz pracę w ciągu roku. Choć rekolekcje nie są obowiązkowe, to jednak mają ogromne znaczenie w duchowym rozwoju dziecka. Należy więc dążyć do tego, aby jak najwięcej chłopców i dziewcząt wzięło udział w tych siedmiodniowych ćwiczeniach duchowych. Praca w ciągu roku może przynieść większe owoce, jeśli jest poprzedzona przeżyciem rekolekcji. Poniżej przypomniane są ich główne myśli. Trzeba od nich rozpocząć pracę roczną i do nich powracać w czasie kolejnych spotkań.

Spotkania dla dzieci rozpoczynających formację

Jeśli wśród uczestników spotkań formacyjnych, rozpoczynających się na początku roku szkolnego, są dzieci, które nie przeżywały formacji wstępnej, zaleca się przeprowadzenie z nimi dwóch spotkań, mających charakter syntezy tematów podejmowanych przez kandydatów i kandydatki do grona służby liturgicznej. Po ich przeżyciu duszpasterz udziela dzieciom błogosławieństwa, przez które zostają włączone do grona służby liturgicznej i zostają umocnione w dalszej formacji i służbie.

Prowadzący formację zapoznaje się dokładniej z tematami spotkań dla kandydatów, korzystając z przygotowanego podręcznika dla prowadzących i zeszytu dla uczestnika. W oparciu o te pomoce prowadzi dwa spotkania i przygotowuje dzieci do błogosławieństwa: 1 – „Przyjdź i zobacz”; 2 – „Uczcie się ode Mnie”. Po przeżyciu tych spotkań dzieci przyjmują błogosławieństwo i zostają włączone do grona członków służby liturgicznej.

Program pracy ciągu roku

Zgodnie z „Dyrektorium Duszpasterstwa Służby Liturgicznej” w ciągu roku planowane jest 20 spotkań tematycznych wspólnych dla wszystkich zespołów służby liturgicznej oraz ćwiczenia w grupach, związane z rodzajem służby podejmowanej przez konkretny zespół. Dzieci były wprowadzone na tę drogę formacji gdy przeżywały spotkania dla kandydatów i kandydatek. Wtedy spotkały się w kilkoma zespołami posługujących: grupa ministrantów, służących przy ołtarzu, grupa odczytująca wezwania modlitwy powszechnej, grupa śpiewająca oraz grupa przynosząca do ołtarza dary ofiarne.

Wskazane jest, aby spotkania tematyczne zakończyły się do uroczystości Wniebowstąpienia Pańskiego. „Dyrektorium DSL” (nr 58) zaleca bowiem, aby błogosławieństwo umacniające do wypełnienia poznanych zadań, a także do trwania w formacji i służbie, miało miejsce w tygodniu wielkiej modlitwy Kościoła o dar Ducha Świętego. Zbawiciel, przed odejściem do nieba kazał Apostołom „nie odchodzić z Jerozolimy, ale oczekiwać obietnicy Ojca… Gdy Duch Święty zstąpi na was, otrzymacie Jego moc i będziecie Moimi świadkami” (Dz 1,4.8). Bez „mocy z wysoka” nikt nie może być prawdziwym świadkiem Jezusa. Nie potrafi też służyć Bogu i ludziom zgodnie z Ewangelią. Udzielenie błogosławieństwa do dalszej służby w okresie oczekiwania na dzień Pięćdziesiątnicy może być wielką pomocą w głębszym zrozumieniu tej prawdy.

Jeśli duszpasterze wybiorą to rozwiązanie, wtedy błogosławieństwo ma miejsce w tygodniu przed Zesłaniem Ducha Świętego. Na czas po tej wielkiej uroczystości, która zamyka jeden etap roku liturgicznego i rozpoczyna następny, można dla uczestników formacji przewidzieć więcej spotkań o charakterze ćwiczeń, a także utrwalenia przeżytych treści. Może to być również czas pielgrzymek i przygotowania do rekolekcji wakacyjnych.

Wspólne spotkania dla wszystkich grup

Tegoroczna droga formacji ma pięć etapów. Każdy z nich wprowadza w lepsze rozumienie jednego znaku. Rozpoczynamy od znaku najbardziej podstawowego, a równocześnie najtrudniejszego do zrozumienia, czyli znaku zgromadzenia. Potem przychodzi kolej na znak wody, dzwonów, kadzidła, a także mitry i pastorału. Są to znaki odgrywają ważną rolę w przeżywaniu liturgii. Przypominają o wielkich Bożych dziełach, uobecniają je w czasie celebracji, zobowiązują do życia zgodnego z otrzymanym darem i zapowiadają ostateczny cel życia człowieka.

Kolejne etapy drogi formacyjnej oraz tematy poszczególnych spotkań są omówione osobno, w dziale „Wspólny program”.

Formacja członków służby liturgicznej ma również charakter wychowywania świadków Chrystusa (szerzej patrz: „Zdobywanie tytułu świadka”).

Przebieg spotkania w grupie

Przebieg spotkania w grupie jest podobny jak w roku ubiegłym, w formacji kandydata. Należy zadbać o to, aby dzieci mogły korzystać z zeszytu pomocniczego, który jest dla nich przygotowany. Są w nim teksty do odczytania, zadania do wypełnienia, pytania do odpowiedzi i inne pomoce do prowadzenia spotkania.

Spotkanie prowadzi duszpasterz służby liturgicznej lub wyznaczony przez niego animator liturgiczny. W szczególnych przypadkach może je prowadzić ktoś z rodziców dzieci. W spotkaniu należy uwzględnić omówione poniżej elementy.

Modlitwa

Każde spotkanie rozpoczyna się i kończy modlitwą. Propozycja tej modlitwy zamieszczona jest w podręczniku. Ma ona zasadniczo stały przebieg omówiony przy pierwszym spotkaniu. Na rozpoczęcie zaleca się modlitwę roku, nawiązującą do przeżywanych tematów, a na zakończenie dziesiątkę różańca. Ubogaceniem spotkania powinny być również śpiewy.

Trzy części spotkania

W każdym spotkaniu wyróżnione są trzy części. W pierwszej pomagamy dziecku zdobyć potrzebną wiedzę oraz zrozumieć prezentowany temat. Druga część ma charakter ćwiczeń, a trzecia jest wspieraniem dziecka, aby cierpliwie pracowało nad sobą.

Taki układ każdego spotkania, wyrażony również w tytułach i znakach (Wiem – Potrafię – Chcę), jest wprowadzaniem dziecka na drogę harmonijnego łączenia zdobytej wiedzy, doskonalenia umiejętności służenia oraz troski o rozwój duchowy. Należy więc troszczyć się o właściwe zaakcentowanie każdej z trzech części. Nie można ograniczać się do przekazania i egzekwowania wiedzy ani też do rozwijanych umiejętności służenia. Ważne znaczenie ma również trzecia część spotkania, dotycząca pracy nad sobą.

W notatnikach dzieci znajdują się również krzyżówki, rebusy i inne zadania do rozwiązania. Są one zawsze związane z tematem i będą zapewne dobra pomocą w owocnym przeprowadzeniu spotkania.

Modlitwa

Spotkanie kończy się modlitwą, a na zakończenie kolejnych etapów formacji ma miejsce adoracja Najświętszego Sakramentu.

Zeszyt uczestnika

Jak to już było wspomniane wcześniej, integralną częścią podręcznika dla prowadzących jest zeszyt uczestnika. Dziecko odnajduje w nim nie tylko myśli, które powinno zapamiętać, ale także pisze modlitwy, które będzie powtarzać w domu, postanowienia, które powinno w ciągu tygodnia zrealizować.

Ważną rolą zeszytu jest zaznaczanie w nim przez prowadzącego osiągnięć dziecka. W spotkaniach jest miejsce na podpis animatora lub przekazanie dziecku tzw. motywatora. Jest to znak, że dziecko podjęło wysiłek i osiągnęło oczekiwaną umiejętność.

Współpraca z rodzicami

Podobnie jak w formacji kandydatów, należy także w tym roku troszczyć się o współpracę z rodzicami. Prowadzenie dzieci do Boga, rozwijanie ich talentów i zdolności, podejmowanie służby w Kościele i w świecie, to wspólne dzieło duszpasterzy, rodziców i innych wychowawców.

Po pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej

Troską rodziców, których dzieci przystąpiły do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej, jest nieustanne umacnianie i pogłębianie relacji, jaka łączy dziecko z Jezusem. Rodzice pomagają dziecku w modlitwie, prowadzą je na Eucharystię, mobilizują do przyjmowania sakramentu pokuty i przyjmowania Komunii Świętej.

Ważne znaczenie w duchowym rozwoju dziecka ma również gotowość do podejmowania służby. W okresie kandydatury dzieci, a wraz z nimi również rodzice, przeżywali program „Pierwsza Komunia i początek służby”. Był to rzeczywiście nowy początek służby, będący wynikiem nowego daru, jakim była pierwsza spowiedź i Komunia Święta. Trzeba tę postawę służebną, którą miał Jezus i którą posiadała również Maryja, rozwijać nadal w życiu dziecka. Liturgia jest szczególną przestrzenią służby. Tam każdy spełnia świętą służbę, będącą uczestnictwem w zbawczym dziele Jezusa Chrystusa. To od Niego, naszego Pana i Zbawiciela, pochodzi wielkość i skuteczność prostych czynów, które w celebracji liturgicznej spełnia człowiek.

Zachęcamy rodziców, aby prowadzili dzieci do Jezusa i ukazywali im piękno bycia w Jego wspólnocie, w Jego zespole. Szczęśliwi są ci, którzy służą Jezusowi i z Nim służą ludziom.

Więcej uwagi należy poświęcić rodzicom, których dzieci dopiero włączają się w grono służby liturgicznej. Dzieci te mogą mieć kilka dodatkowe spotkania, zawierające syntezę formacji kandydatów i otrzymać błogosławieństwo, przez które zostają włączeni do grona służby liturgicznej.

Program rocznej pracy

W czasie spotkania z rodzicami przedstawiamy im program tegorocznej formacji, ukazując wymiar teologiczny i praktyczny poruszanych z dziećmi zagadnień. Program nosi tytuł: „Razem w Eucharystii”. Podkreślona jest w nim prawda, że wszyscy gromadzimy się przy Chrystusie. Jesteśmy razem, gdyż wierzymy w tego samego Boga, sprawujemy to samo zbawcze misterium, słuchamy słowa Bożego i staramy się według niego żyć. To nasz skarb i nasze zadanie. Stale odkrywamy, jak wielkim zaszczytem jest służyć samemu Bogu, jak wielkie wydarzenia uobecniają się pod osłoną znaków, jak wiele zależy od sposobu przeżywania sakramentów świętych i innych celebracji liturgicznych.

Członkowie służby liturgicznej angażując się bardziej w liturgię stają się również szczególnymi świadkami Chrystusa. Są najbliższymi współpracownikami kapłanów w przygotowaniu i przeżywaniu celebracji liturgicznych, a więc wydarzeń, które są źródłem i szczytem całego życia chrześcijańskiego (por. KL 10). Kościół określa, że spełniają oni w Eucharystii „szczególne funkcje liturgiczne” (por. OWMR rozdz. III, cz. III). Z tej racji powinni być „szczególnymi świadkami Chrystusa”. Ich świadectwo dotyczy najpierw liturgii. Ich postawa i spełniane przez nich funkcje mają czytelnie wyrażać ich wiarę w to, że w celebracji liturgicznej jest obecny i działa Pan Jezus, że uobecnia On pod osłoną znaków swoje zbawcze dzieło. Z tej racji uczestniczą oni chętnie i gorliwie w liturgii i nabożeństwach, wyrażając przez to swoją wiarę w Jezusa i swoją miłość do Niego. Jemu służą i innych do Niego prowadzą.

Formacja męskiej i żeńskiej służby liturgicznej jest więc także „wychowywaniem świadków Chrystusa”. Ukończenie kolejnych etapów formacji wiąże się z wyrażeniem gotowości dawania świadectwa o Nim i daje możliwość otrzymania tytułu Świadka. W pierwszym roku formacji wprowadzającej są to: „Świadek znaku zgromadzenia”, „Świadek znaku wody”, „Świadek znaku dzwonków”, „Świadek znaku kadzidła” oraz „Świadek znaku mitry i pastorału”. Z tytułem „Świadek” łączy się słowo „znak”, gdyż celebracja liturgii dokonuje się poprzez znaki. Członkowie służby liturgicznej rozumieją te znaki i potrafią wyjaśnić innym, w jaki sposób określony znak wskazuje na Chrystusa, jak poprzez ten znak spotkać się w Chrystusem i jakie z tego wynikają postawy życiowe. Po ukończeniu określonego etapu formacji i spełnieniu stawianych wymagań mogą otrzymać odpowiedni tytuł oraz znaczek, który o nim przypomina.

Rodzice powinni rozumieć tę głębszą motywację posługiwania w liturgii i wspierać dzieci w duchowym rozwoju. Tylko na drodze wierności Chrystusowi człowiek może się właściwie rozwijać. Pamięta bowiem nie tylko o sprawach ziemskich, lecz także nadprzyrodzonych. Jest dobrym człowiekiem, a równocześnie dzieckiem Bożym. Kocha Boga i kocha ludzi.

W perspektywie rekolekcji

Patrząc w stronę następnych wakacji, należy w odpowiednim czasie zachęcić rodziców, aby przewidzieli dla swojego dziecka, po zakończeniu rocznej pracy, udział w wakacyjnych rekolekcjach dla dziecięcej służby liturgicznej. Są to rekolekcje: „Moja służba – II stopień”. Trzeba podać terminy i miejsce rekolekcji oraz inne konieczne informacje.

Jeżeli w ubiegłym roku podjęta została w dekanacie praktyka rekolekcji „dojazdowych”, które odbywają się w jednej z parafii dekanatu, a dzieci są dowożone do tego miejsca na całodzienny program, to wskazane jest kontynuować tę formę działania.

Inne okazje spotkań z rodzicami

W ciągu roku są też inne okazje spotkań z rodzicami. Nie zawsze muszą to być spotkania z wszystkimi. Często duszpasterze nawiązują bliższą współpracę z rodzicami, którzy poświęcają więcej uwagi formacji liturgicznej swoich dzieci i gotowi są w tej formacji pomagać.

Okazją do spotkania jest także przeżycie opłatka w okresie Narodzenia Pańskiego, a także przeżycie końcowego błogosławieństwa przez które dzieci są włączone do grono służby liturgicznej i podejmują służbę w Eucharystii już jako członkowie tego zespołu.